شب یلدا / یلدا / آداب و رسوم شب یلدا / شعر در مورد شب یلدا

تقویم ۲۲ آبان ۱۳۹۸ بدون دیدگاه

شب یلدا / یلدا / آداب و رسوم شب یلدا / شعر در مورد شب یلدا / تاریخچه شب یلدا

شب یلدا ، تاریخچه شب یلدا ، تاریخچه و پیشینه یلدا به زمانهای بسیار گذشته برمیگردد ولی مشخص نیست قدمت دقیق آن به چه زمانی تعلق دارد. بسیاری از باستان شناسان هفت هزار سال پیش را برای تاریخ شب یلدا مطرح کرده اند. باستانشناسان ظروف سفالی دوران قبل از تاریخ را به استناد گرفته اند چرا که نقوش حیوانی ماه های ایرانی همچون عقرب و قوچ داخل این ظرف ها هک شده است. البته ناگفته نماند نقوش کشف شده توسط باستان شناسان و کتیبه ها نادر بوده ولی آنها بر این باورند که تا ۷۰۰۰ سال پیش نیز میتوان آیین مربوط به شب یلدا را رصد کرد.

با تمام این تفاسیر چیزی که به عنوان شب یلدا به رسمیت شناخته شده است به ۵۰۰ سال پیش از میلاد برمیگردد و تاریخ وارد شدن آن به تقویم رسمی ایرانیان باستان به زمان داریوش یکم مربوط می شود. تقویمی که شامل گاه شماری مصری ها و بابلی ها است.

تاریخ شب یلدا ۱۳۹۸ / ۲۰۱۹

شنبه ۳۰ آذر ۹۸ / ۲۱ دسامبر ۲۰۱۹

تاریخ شب یلدا ۱۳۹۹ / ۲۰۲۰

یکشنبه ۳۰ آذر ۹۹ / ۲۰ دسامبر ۲۰۲۰

تاریخ شب یلدا ۱۴۰۰ / ۲۰۲۱

سه شنبه ۳۰ آذر ۱۴۰۰ / ۲۱ دسامبر ۲۰۲۱

شب یلدا, یلدا, آداب و رسوم شب یلدا, شعر در مورد شب یلدا, تاریخچه شب یلدا, معنی یلدا, تاریخ شب یلدا, شعر در مورد شب یلدا, آداب و رسوم شب یلدا در تهران, خوراکی های ویژه شب یلدا, آداب و رسوم شب یلدا در شهرهای مختلف ایران

شب یلدا, یلدا, آداب و رسوم شب یلدا, شعر در مورد شب یلدا, تاریخچه شب یلدا, معنی یلدا, تاریخ شب یلدا, شعر در مورد شب یلدا, آداب و رسوم شب یلدا در تهران, خوراکی های ویژه شب یلدا, آداب و رسوم شب یلدا در شهرهای مختلف ایران

علی‌اکبر دهخدا مراسم شب یلدا را این‌گونه تعریف می‌کند:

«شب چله بلندترین شب سال است که ایرانیان آن را از دیرباز مبارک می‌دانستند. در این شب ایرانیان با گردآمدن دور آتش، رقص و پایکوبی این شب را جشن می‌گرفتند. آنگاه سفره‌ای فراخ و گشاده می‌گسترانیدند که روی آن آتشدان، عطردان و خوراکی‌های گوناگون ازجمله خوراکی‌های فصلی و خوردنی‌های غیرنوشیدنی مانند نان، شیرینی، حلوا و گوشت قربانی بود.»


شب یلدا:

همانطور که می دانیم آخرین شب پاییز که درازترین و تاریک ترین شب سال محسوب می شود با نام شب یلدا جایگاه ویژه ای در میان ایرانیان داشته  دارد و ایرانیان تا سپیده دم با انواع و اقسام برنامه های مفرح در کنار یکدیگر این شب دراز را به خوشی سپری می کنند تا تاریکی و سردی و اندوه غیبت خورشید روحشان را تضعیف نکرده و با آسمانی روشن به رختخواب رفته و به راحتی استراحت کنند.

طبق سنت های دیرینه در آیین کهن در اولین روز دی ماه شاهان ایرانی تاج و تخت شاهی را زمین گذاشته و با لباسی سپید به سمت صحرایی می رفته و بر روی فرش سفید می نشستند و نگهبانان و دربانان کاخ شاهی و همه خدمتکاران و برده ها در سطح شهر آزاد شده و مثل دیگران زندگی می کردند و همگی چه رئیس و چه پادشاه و چه مردم عادی به طور یکسان و در یک جایگاه بودند. البته ناگفته نماند صحت و سقم این گفته ثابت نشده که شاید تنها افسانه ای بیش نباشد.

جشن یلدا امروزه توسط ایرانیان با شب نشینی اقوام و خانواده در کنار یکدیگر برگزار می شود بدین گونه که اعضای خانواده در این شب مهم گرد هم جمع شده و افراد مسن خانواده شروع به تعریف کردن قصه های کهن می کنند .البته خوردن آجیل ، شیرینی ، انار  ، هندوانه و میوه های مختلف از جنبه های نمادین شب یلدا بوده و اغلب این میوه ها بدلیل داشتن دانه های فراوان به نوعی تداعی این است که انسان ها با توسل به برکت پردانه بودن آنها نیروی باروری را در خود نیز افزایش می دهند و هندوانه و انار را به خاطر سرخی رنگشان نمادی از خورشید در شب تصور می کنند.

شب یلدا, یلدا, آداب و رسوم شب یلدا, شعر در مورد شب یلدا, تاریخچه شب یلدا, معنی یلدا, تاریخ شب یلدا, شعر در مورد شب یلدا, آداب و رسوم شب یلدا در تهران, خوراکی های ویژه شب یلدا, آداب و رسوم شب یلدا در شهرهای مختلف ایران

شب یلدا

شب چله:

چهل روز از زمستان که آغاز آن برابر است با اول جَدی و هفتم دی ماه جلالی و بیست و دوم دسامبر فرنگی، و پایانش برابر است با شانزدهم بهمن ماه جلالی و سی ام ژانویه فرنگی که به آن چله بزرگ زمستان گویند. در ایران مرکزی چله بزرگ زمستان از آغاز زمستان که برابر است با آغاز دی ماه شروع می شود و مدت آن چهل روز بوده و چله کوچک زمستان از شب دهم بهمن ماه تا پایان بهمن ماه که مدت آن بیست روز است می باشد. در واقع چله زمستان همان چله بزرگ است و گاه در تداول عامه کنایه از سرمای سخت می باشد.


معنی یلدا

یلدا برگرفته از یک واژه سُریانی می باشد که به تولد و زایش معنی شده است. سریانی زبان رایج مسیحی ها بوده است که از تحقیق و بررسی در کتب تاریخی واژه نامه ها کسب شده و دانشمند بزرگ و تقویم شناس ابوریحان بیرونی با نام میلاد اکبر از شب یلدا یاد می کند و آن را میلاد خورشید می داند.

واژه یلدا به طور دقیق مشخص نیست که چطور و چه زمانی به زبان فارسی ورود شده است اما آنطور که از تاریخ بر آمده است مسیحیان اولیه که در روم زندگی می کردند دچار سختی های فراوانی بودند. در همان حال عده ای از آنها تصمیم به مهاجرت به ایران می گیرند و به خاطر نزدیک بودن فرهنگ ها این واژه سریانی به زبان فارسی راه پیدا می کند.

ایرانیان باستان با این باور که فردای شب یلدا با دمیدن خورشید، روزها بلندتر می‌شوند و تابش نور ایزدی افزونی می‌یابد، آخر پاییز و اول زمستان را شب زایش مهر یا زایش خورشید می‌خواندند و برای آن جشن بزرگی برپا می‌کردند و از این رو به دهمین ماه سال دی (دی در دین زرتشتی به معنی دادار و آفریننده) می‌گفتند که ماه تولد خورشید بود.

شب یلدا, یلدا, آداب و رسوم شب یلدا, شعر در مورد شب یلدا, تاریخچه شب یلدا, معنی یلدا, تاریخ شب یلدا, شعر در مورد شب یلدا, آداب و رسوم شب یلدا در تهران, خوراکی های ویژه شب یلدا, آداب و رسوم شب یلدا در شهرهای مختلف ایران

معنی یلدا


آداب و رسوم شب یلدا:

از آیین های رایج و معروف و مرسوم شب یلدا می توان به آتش روشن کردن، قصه گویی ریش سفیدان و بزرگان، خوردن تنقلات و تفآلی بر حافظ اشاره کرد.

-آتش روشن کردن در یلدا

از آنجایی که آتش روشن کردن در دیدگاه گذشتگان نماد روشنی و خورشید بود و همچنین بعضی ها آن را برای رفع تاریکی و نحسی اهریمن میشناختند از این رو برای فراری دادن تاریکی ها و قوای اهریمن آتش روشن می کردند تا محفلی گرم در کنار یکدیگر ایجاد کنند.

-قصه خوانی و مثل گویی در شب یلدا

در شب یلدا خانواده ها دور هم جمع می شوند و به شعرخوانی ها و داستان خوانی بزرگ تر ها و پیرتر ها گوش فرا می دهند. قصه هایی غیر واقعی و کوچک که قهرمان های آن پریان و دیوها و جانوران هستند و مطمئنا شنیدنش برای هر کودکی خوشایند و جذاب می باشد و بسته به فرهنگ هر شهر ، قصه های مربوط به خودشان نقل میشود. به عنوان مثال قصه حسین کرد شبستری در میان آذربایجانی ها و داستان های شاهنامه در بین خراسانی ها رایج می باشد.

-فال حافظ و شاهنامه خوانی در شب یلدا

شاهنامه خوانی و فال حافظ در شب های یلدا یکی دیگر از سرگرمی های ایرانیان می باشد و از دیرباز مرسوم بوده است چنانچه برای تفآل زدن به حافظ مخاطب مورد نظر نیت می کند و بزرگ مجلس که قرار است قال بگیرد از او می خواهد این جمله را با خود تکرار کند: “ای حافظ شیرازی، تو کاشف هر رازی، من طالب یک فالم، بر من نظر اندازی” و سپس دیوان را باز کرده و غزل بالای سمت راست را خوانده چراکه جواب تفآل می باشد. اگر با وسط غزل مواجه شدند فال باید از ابتدای غزل یعنی صفحه پشت خوانده شود. پس از اینکه غزل خوانده شد آن را تفسیر می کنند .

چنانچه فال با محتوای مثبت از آب در آمد یعنی فال خوب است اما اگر منفی بود یعنی بد است البته ناگفته نماند تمامی غزلیات حافظ محتوایی روحیه بخش و عاشقانه دارند. همچنین شاهنامه خوانی جزء جدایی ناپذیر برنامه های شب یلدا می باشد که از دیرباز رایج بوده است. شاهنامه اگر با شیوه نقالی خوانده شود جذابیتش صد چندان می شود . شانس بزرگی ست که در خانواده تان چنین شخصی را داشته باشید.

شب یلدا, یلدا, آداب و رسوم شب یلدا, شعر در مورد شب یلدا, تاریخچه شب یلدا, معنی یلدا, تاریخ شب یلدا, شعر در مورد شب یلدا, آداب و رسوم شب یلدا در تهران, خوراکی های ویژه شب یلدا, آداب و رسوم شب یلدا در شهرهای مختلف ایران

حافظ خوانی در شب یلدا

-بردن شب یلدایی برای تازه عروس ها

همچنین بخوانید:  تقویم ۱۴۰۱ / تقویم سال ۱۴۰۱ / تقویم ۱۴۰۱ در یک نگاه / تعطیلات سال ۱۴۰۱

شب یلدا یکی از خاص ترین شبها برای تازه عروس ها بوده چرا که در این شب مراسم دلنشین و جذابی برای آنها تدارک دیده می شود ، رسم جالبی که از گذشتگان به جا مانده است. در این شب هدایای زیبایی از طرف خانواده داماد برای تازه عروس مهیا شده و به نیت میهمانی و شب نشینی به خانه عروس رفته و خانواده عروس نیز آماده میزبانی و پذیرایی از خانواده داماد می شوند.

آیین شب چله برای عروس خانم ها در شهرستان ها به همان شیوه قدیمی اجرا می شود و خانواده داماد هدایای خریداری شده را داخل یک سینی بزرگ قرار داده که به عنوان خوانچه چله معروف است و زن های خانواده داماد آن سینی ها را بر روی سر خود گذاشته و راهی منزل عروس خانم ها می شوند.

شب یلدای عروس خانم ها در شهر های بزرگ مانند تهران متفاوت تر از شهرستان ها بوده و خانواده داماد هدایای تدارک دیده شده را در صندوقچه های کوچک و بزرگ و همچنین سبدهای چوبی که با گل بصورت زیبایی تزئین شده ، چیده و به خانه عروس خود می برند.

شب یلدا, یلدا, آداب و رسوم شب یلدا, شعر در مورد شب یلدا, تاریخچه شب یلدا, معنی یلدا, تاریخ شب یلدا, شعر در مورد شب یلدا, آداب و رسوم شب یلدا در تهران, خوراکی های ویژه شب یلدا, آداب و رسوم شب یلدا در شهرهای مختلف ایران

بردن شب یلدایی برای تازه عروس ها

بنابراین می توان گفت رسم و رسوم شب یلدای عروس ها ریشه مشترکی در بین ایرانیان دارد و معمولاً کلیات یکسانی داشته اما نسبت به فرهنگ هر منطقه در خرید هدایا اختلاف سلیقه وجود داشته و این هدایا گاهی کم و زیاد می شود.

لیست هدایای شب یلدایی عروس

میوه های متنوع تزیین شده و انواع آجیل در ظروف فانتزی و تزیینی یکی از مهمترین و ثابت ترین بخش هدیه عروس خانم ها است. کله قند ، نقل و نبات و شیرینی های متنوع که نماد شیرین کامی و برکت است همیشه در بین هدایا گنجانده می شود. یک قواره پارچه خوش طرح و رنگ ، کیف و کفش و لباس زمستانی با سلیقه عروس خانوم و البته قطعه ای طلا نیز داخل هدایای عروس گذاشته می شود. همچنین در صورت تمایل یک جلد دیوان حافظ و در صورت آشنا نبودن با سلیقه عروس هدایای نقدی نیز می تواند به جای خرید لوازم جایگزین شود.

به همان قدر که خرید خود هدایا از اهمیت بالایی برخوردار است ذوقی که قرار است در تزیین این هدایا به کار رود بسیار نکته مهم و غیر قابل چشم پوشی بوده چرا که هر چقدر ذوق و سلیقه در چیدمان این هدایا به کار رفته باشد همانقدر مهر و محبت بین دو خانواده را نشان می دهد و این تزیینات با ابزار های رنگارنگ توری و روبان های مخصوص قرمز رنگ که نمادی از یلداست صورت می گیرد.

البته اگر از آن دسته افرادی هستید که مشغله زیادی دارید و از طرفی تا به حال تجربه چنین کاری را ندارید هیچ نگران نباشید و این کار را به کسانی که با تجربه و خلاق هستند و در گل آرایی و تزئین ، دست ماهری دارند بسپارید و اگر نمونه کاری از آن ها دارید حتما گلچین کرده و یک کار جذاب را برحسب سلیقه خود انتخاب کرده و سفارش دهید تا با توجه به درخواست شما اقدام به گل آرایی کرده و طرح مورد نظر شما را اجرا کنند . همچنین می توانید میوه های خود را تحویل کسانی که میوه آرایی میکنند دهید چرا که امروزه با تنوع بالای میوه آرایی و برش های مختلف روی میوه ها طبق هدایای عروس به زیبا ترین شکل خودنمایی می کند.

شب یلدا, یلدا, آداب و رسوم شب یلدا, شعر در مورد شب یلدا, تاریخچه شب یلدا, معنی یلدا, تاریخ شب یلدا, شعر در مورد شب یلدا, آداب و رسوم شب یلدا در تهران, خوراکی های ویژه شب یلدا, آداب و رسوم شب یلدا در شهرهای مختلف ایران

تزئین میوه با گل آرائی و میوه آرائی

پس چنانچه تازه عروسی در خانواده تان دارید از همین حالا دست به کار شوید و ایده هایی که در ذهن خود دارید را عملی کرده تا با این کار یه صمیمیت و گرمی دو خانواده بیافزایید شک نکنید که اهمیت و ارزش هدیه با کمیت آن سنجیده نمی شود و نیت آن بیشتر مهم است بنابراین به قدر وسع خود هدایایی شیک برای عروس خود تهیه کنید و یک شب یلدای تکرار نشدنی برای خود و خانواده عروستان رقم بزنید.

پ.ن: ما سعی می کنیم ایده هایی برای تزئینات هدایای عروس خانم ها در مطالب بعدی برای شما قرار دهیم. حتما مطالب ما را پیگیری کنید.


۴- تاریخ شب یلدا

شب یلدا بلندترین شب سال که به زمان ما بین غروب آفتاب از تاریخ ۳۰ آذر یعنی آخرین روز پاییز تا طلوع آفتاب ۱ دی ماه یعنی نخستین روز زمستان مربوط می شود مصادف با انقلاب زمستانی در نیمکره شمالی بوده ، به همین علت از این تاریخ به بعد طول شب کوتاه تر و طول روز بلندتر می شود.

شب یلدا, یلدا, آداب و رسوم شب یلدا, شعر در مورد شب یلدا, تاریخچه شب یلدا, معنی یلدا, تاریخ شب یلدا, شعر در مورد شب یلدا, آداب و رسوم شب یلدا در تهران, خوراکی های ویژه شب یلدا, آداب و رسوم شب یلدا در شهرهای مختلف ایران

تاریخ شب یلـدا

 


شعر در مورد شب یلدا:

 

شب یلدا همیشه جاودانی است
زمستان را بهار زندگانی است

شب یلدا شب فر و کیان است
نشان از سنت ایرانیان است

شب یلد ا و وصف بی مثالش
خداوندا مخواه ،هرگز زوالش

شب یلدا فراتر از همه شب
نبینم هیچ کس افتاده در تب

شب یلدا ز حزن و غم مبراست
بساط شادمانی ها مهیاست

شب یلدا بیا روشن روان شو
به نزد شاعران همزبان شو

شب یلدا شب سال است ای دل
مرا در انجمن ، شعر است محمل

شب یلدا بلند است و یگانه
نمی گیرد دلم هرگز بهانه

شب یلدا کنار دوستان باش
برای ما گلی از بوستان باش

شب یلدا به آجیل و ترانه
بساط میوه ها در کنج خانه

شب یلدا ، انار و هندوانه
غذا سبزی پلو، ماهی بهانه

* * * *

بر سر آنم که گر ز دست برآید

دست به کاری زنم که غصه سر آید

خلوت دل نیست جای صحبت اضداد

دیو چو بیرون رود فرشته درآید

صحبت حکام ظلمت شـب یلداست

نور ز خورشید جوی بو که برآید

بر در ارباب بی‌مروت دنیا

چند نشینی که خواجه کی به درآید

ترک گدایی مکن که گنج بیابی

از نظر ره روی که در گذر آید

صالح و طالح متاع خویش نمودند

تا که قبول افتد و که در نظر آید

بلبل عاشق تو عمر خواه که آخر

باغ شود سبز و شاخ گل به بر آید

غفلت حافظ در این سراچه عجب نیست

هر که به میخانه رفت بی‌خبر آید

* * * *

در همین حسرت که یک شب راکنارت، مانده ام

در همان پس کوچه ها در انتظارت مانده ام

کوچه اما انتهایش بی کسی بن بست اوست

کوچه ای از بی کسی را بیقرارت مانده ام

مثل دردی مبهم از بیدار بودن خسته ام

در بلنداهای یلدا خسته، زارت مانده ام

در همان یلدا مرا تا صبح،دل زد فال عشق

فال آمد خسته ای از این که یارت مانده ام

فــــــــال تا آمد مرا گفتی که دیگر،مرده دل

وز همان جا تا به امشب، داغدارت مانده ام

خوب می دانم قماری بیش این دنیا نـبود

من ولی در حسرت بُردی،خمارت مانده ام

سرد می آید به چشم مست من چشمت و باز

از همین یلدا به عشق آن بهارت مانده ام

شب یلدا, یلدا, آداب و رسوم شب یلدا, شعر در مورد شب یلدا, تاریخچه شب یلدا, معنی یلدا, تاریخ شب یلدا, شعر در مورد شب یلدا, آداب و رسوم شب یلدا در تهران, خوراکی های ویژه شب یلدا, آداب و رسوم شب یلدا در شهرهای مختلف ایران

شعر در مورد شب یلدا

* * * *

به صد یلدا الهی زنده باشی / انار و سیب و انگور خورده باشی
اگریلدای دیگرمن نباشم، تو باشی وتو باشی وتو باشی
پیشاپیش یلدات مبارک

* * * *

مهم نیست هندونه ی شب یلدات شیرین نباشه
یا انارات ترش از آب دراد
یا کدو تنبلی که بار میذاری بیمزه بشه
یا چند تا از گردوهایی که می شکونی پوک باشه
مهم اینه که کسی داری که یلدا رو بهت تبریک بگه

* * * *

لبی سرد و دلی افسرده داریم / به سر افکار تیپا خورده داریم

رسد پایان پاییز و از آغاز / هزاران جوجه ی نشمرده داریم !

* * * *

پاییز ثانیه ثانیه می گذرد،
یادت نرود این جا کسی هست
که به اندازه تمام برگ های رقصان پاییز برایت آرزوهای خوب دارد
عمرت یلدایی، دلت دریایی، روزگارت بهاری
یلدای خوشی را برایتان آرزو می کنم . .

* * * *

تنها چند دقیقه ناقابل مى تواند از یک شب عادى، شب یلدا بسازد؛
ولى با هم بودن است که آن را نیک نام کرده و در تاریخ ماندگار شده است

* * * *

شب یلدا ز راه آمـــــــــــد دوبـــــــــاره        بگیر ای دوست! از غمهـــــــا کناره

شب شادی وشـــور و مهربانی است        زمـــــــان همدلی و همزبانی است

همچنین بخوانید:  عید غدیر ۹۹ و ۱۴۰۰ / تبریک عید غدیر / تاریخ عید غدیر خم

در آن دیدارهــــــــــــا تا تـــــــــازه گردد        محبت نیـــــــــــــــز بی اندازه گـردد

به هرجا محفلی گرم و صمیمی است      که مهمانی درآن رسمی قدیمی است

به دور هم تمـــــــــــام اهــــــل فامیل         شده بر پا بســــاط میــــوه – آجیل

ز خـــوردن خوردنِ این شـــــــــام چلّه         شود مهمان حسابی چاق و چلّه!!

همــــــــــه با انتظاری عاشقــــــــــانه         نظـــــــر دارند ســـــــــوی هندوانه!

نشسته با تفاخـــــــــر  تــوی سینی          کنارش چاقـــــــــــویی را هم ببینی

چو گــــــــردد قــاچ قــــاچ آن هندوانه          شود آب از لب و لوچـــــــــــه روانه!

بســــــاط خنده و شادی فراهـــــــــم         اس ام اس می رسد پشت سر هم

جوانان آن طرف تـــر  جـــــــوک بگویند         دل از گرد و غبــــــار غـــــم بشویند

کسی را گـــر صدایی نیم دانگ است         در این محفل پی تولید بانگ است!!

زند بــــــــا “ای دل ای دل”  زیـــــر آواز         ز بعد آن  “هاهاها”یی کند ســـــاز!

ببندد چشــــــــم و جنباند ســـرش را         بخواند شعـــــــــــــرهای از برش را!

چنین با شور و نغمه – شعر و دستان        خرامان می رســــــد از ره زمستان

شمردم مــــن ز چلّــــــــه تا به نـــوروز        نمانده هیچ؛ جز  هشتاد و نه روز !

کنـــــون معکــــــــــوس بشمارید یاران        که در راه است فصــــــــل نوبهاران

* * * *

شب یلدا عزیزه هندوانه

اگرچه ترش و لیزه هندوانه !

بهایش را چو پرسیدم ز یارو

بگفتا هیس ! جیزّه هندوانه !

* * * *

ازین شربت یکی پیمونه بردار / اناری آتشین دردونه بردار

درین یلدا تو شیرین کن لبانت / بیا قاچی ازین هندونه بردار

یلدای همتون مبارک

* * * *

فریاد کشیده هر دو جیبم جانسوز / با دیدن نرخ هندوانه دیروز

یلدا تو کمی دیرتر امسال بیا / یارانه برای تو ندادند هنوز !

* * * *

رفتم شب یلدا به سراغ حافظ / تا حال مرا کند برایم محرز

گفتم که شود بهتر از این احوالم ؟ / دیوان به زبان آمد و گفتا هرگز !

* * * *

از غم به جان آمد دلم درمان ندارد

شام غریبان را سحر امکان ندارد

امشب شب مهتاب و یلدا با هم آمد

تکرار تلخ ماجرا پایان ندارد


متن شب یلدا:

یلدا، تو را دوست دارم، به اندازه همه ستاره هایى که در چشم هایت مى درخشند،
اى خواستنى ترینِ شب ها! طعم تو، به اندازه همه صبح هاى دل انگیز آفتابى بهار، شیرین است

* * * *

شب یلداست؛ شبى که در آن انار محبت دانه مى شود و سرخى عشق و عاطفه،
نثار کاسه هاى لبریز از شوق ما؛
شبى که داغى نگاه هاى زیباى بزرگ ترها در چشمان کودکان اوج مى گیرد و بالا مى رود

* * * *

عمرتون صد شب یلدا
دلتون قدر یه دنیا
توی این شبهای سرما
یادتون همیشه با ما
دل خوش باشه نصیبت
غم بمونه واسه فردا

* * * *

معاشران گره از زلف یار باز کنید
شبى خوش است بدین قصه اش دراز کنید

* * * *

حتی طولانی ترین شب نیز به خورشید می رسد.

* * * *

یلدا یعنی یادمان باشد که زندگی آن قدر کوتاه است که یک دقیقه بیشتر با هم بودن را باید جشن گرفت.
یلدایتان مبارک

* * * *

روی گل شما به سرخی انار
شب شما به شیرینی هندوانه
خندتون مانند پسته
و عمرتون به بلندی یلدا
شب یلدا مبارک

* * * *

یلدا، مجالى است براى تکرار هر آنچه روزگارى، سرمشق خوبى هایمان بوده اند
و امروز بر روى طاقچه عادت هایمان غبار مى گیرند.

* * * *

یلدا، تو که مى آیى، طعم گرم و صمیمى گرد هم آمدن خانواده ها را دوباره مى توان حس کرد.

شب یلدا, یلدا, آداب و رسوم شب یلدا, شعر در مورد شب یلدا, تاریخچه شب یلدا, معنی یلدا, تاریخ شب یلدا, شعر در مورد شب یلدا, آداب و رسوم شب یلدا در تهران, خوراکی های ویژه شب یلدا, آداب و رسوم شب یلدا در شهرهای مختلف ایران

متن شب یلدا

* * * *

امشب، میوه سربسته حرف هایمان را روبه روى هم مى گذاریم
تا طعم شیرین دوستى را به کام زمستانى روزگار بچشانیم.

* * * *

تنها چند دقیقه ناقابل مى تواند از یک شب عادى، شب یلدا بسازد؛
ولى با هم بودن است که آن را نیک نام کرده و در تاریخ ماندگار شده است.

* * * *

شب یلدا، «شب عاشقان بی دل» آکنده از عطر مهربانی، سرشار از ترنّم عشق و لبریز از تبسّمِ آینده باد!

* * * *

توی سرمای این شب طولانی به فکر بی خانه مان هایی که چشم میزنند زودتر صبح بشه هم هستی ؟

* * * *

شیرینىِ در کنار هم بودن لبخندهاى امشب، هزار بار بهتر از اشکِ حسرت ریختن بر مزار جدایى هاى فرداست.

* * * *

ما منتظر صبح شب یلداییم
دستی به دعا تا فرج فرداییم
شب یلدایتان مبارک


آداب و رسوم شب یلدا در تهران:

شب یلدا در نزد تهرانیان قدیم، سمبلی از برکت، تندرستی،‌ فراوانی و شادمانی بود که در این شب مثل همه اعیاد سنت حسنه جمع شدن افراد خانواده در منزل بزرگتر خانواده را منظور می‌داشتند و همه فرزندان خانواده در منزل مادر و پدر جمع می‌شدند. یلدای تهران قدیم با میوه‌های تازه فصل پاییز، میوه‌های خشک شده تابستان، آجیل مخصوص، شیرینی و هندوانه به صبح می‌رسید. تهرانیان قدیم هندوانه را از این جهت بر سر سفره می‌گذاشتند که به دلیل کروی‌بودنش، نمادی از خورشید بود و همچنین انار نیز سمبلی از زایش به حساب می‌آمد که با شکستن آن شادی را برای زندگی افراد به ارمغان می‌آورد. البته باید گفت اکثر میوه‌های موجود شب یلدای آن دوره، کثیرالدوله بودند که به نوعی از آن جادوی سرایتی نام می‌بردند که باعث برکت در زندگی می‌شد.

امروزه از سنن یلدای تهران، صرف میوه‌های تابستانی از جمله هندوانه است که به دلیل نزدیکی مراکز کشاورزی با تهران، میوه هندوانه در خوراکی‌های شب یلدای تهرانیان قرار گرفته‌است. تهرانی‌ها شب یلدا را همه ساله جشن می‌گیرند تا سنت‌های زیبای قدیم در لابلای زندگی مدرنیته شهرنشینی‌شان حفظ شود. گرفتن فال حافظ نیز در چند سده اخیر به رسوم شب یلدای تهرانیان اضافه شده است.

شب یلدا, یلدا, آداب و رسوم شب یلدا, شعر در مورد شب یلدا, تاریخچه شب یلدا, معنی یلدا, تاریخ شب یلدا, شعر در مورد شب یلدا, آداب و رسوم شب یلدا در تهران, خوراکی های ویژه شب یلدا, آداب و رسوم شب یلدا در شهرهای مختلف ایران

رونمایی کرسی شب یلدا در کاخ نیاوران

 

جعفر شهری در کتاب تهران قدیم نوشته است:

«تهرانی‌ها با میوه‌های تازه فصل پاییز و میوه‌های خشک‌ شده تابستان و آجیل از میهمانان پذیرایی می‌کردند و معتقد بودند که خوردنی‌های سفره شب یلدا مثل خوراکی‌های پای سفره هفت‌سین، می‌تواند طبیعت گرم را سرد , طبیعت سرد را گرم کند به این صورت کسانی که از گرمی‌ مزاج رنج می‌بردند، هندوانه و انار و کسانی که از سرد مزاج بودن‌شان ناراحت بودند توت، کشمش و خرما می‌خوردند.»

‌آجیل شب یلدا نیز از دیگر تنقلات تهرانی‌ها بود که ترکیب آن نشانی از اعتقاد و تجربه اهالی تهران قدیم به خواص گوناگون میوه‌های خشک شده بود که به‌عنوان «آخشیج» (تضادها) کاربرد داشت». از دیگر سرگرمی‌های خانواده‌های تهران در آن شب قصه‌گویی و داستان‌سرایی بزرگترهای خانواده برای کوچکترها پای کرسی بود؛ از جمله داستان‌هایی که در آن شب نقل می‌شد شامل قصه خیر و شر، سنگ صبور، ماه‌پیشونی و… بود.
این جشن باستانی در سال ۱۳۸۸ در فهرست میراث معنوی کشور با هدف حفاظت، ترویج و انتشار فرهنگی آن با قدمتی بالای هشت هزار سال به ثبت رسید.


آداب و رسوم شب یلدا در شهرهای مختلف ایران:

-شب یلدا در استان آذربایجان (شرقی و غربی) :

در این خطه رسم است که خوانچه های مزین شده و پر زرق و برق به خانه نامزد یا خانه تازه عروس می برند و در سینی های زیبا هندوانه ها را تزیین کرده و شال های قرمز رنگی در کنار ان می گذارند.

-شب یلدا در اصفهان:

آیین ها و رسومات ویژه و خاصی از دیرباز در اصفهان جاری است که در حال حاضر نیز این رسومات پا برجا و ادامه دار هستند. در اصفهان این شب به نام چله زری (مونث) نامگذاری شده ولی در شهرها و مناطق مختلف با رسم و رسومات این شب به عمو چله (مذکر) معروف است.

در پاسخ به این سوال که چرا این شب شامل جنسیت شده ،گفته می شود چون از ابتدا هم اشیا و جانداران دارای جنسیت ماده و نر و یا مذکر و مونث بوده و هستند به همین دلیل برای این روزها و شب ها هم نام تعیین شده است.

-شب یلدا در کهگیلویه و بویر احمد:

در این شب همه ی بستگان دور هم جمع میشوند تا کهنسال ترین فرد فامیل برای آنها «متیل» بخواند . متیل به قصه ی بلند و افسانه ای که توسط فرد حفظ شده گفته میشود. آنها برای اینکه زمستان پر بارش و برفی داشته باشند آش های محلی مانند “دووا” و “شیربرنج” میپزند. آش دووا را در ظرفهای بزرگ و برای جمعیت زیادی می پزند و این آش در واقع یک نوع آش دوغ است.

شب یلدا, یلدا, آداب و رسوم شب یلدا, شعر در مورد شب یلدا, تاریخچه شب یلدا, معنی یلدا, تاریخ شب یلدا, شعر در مورد شب یلدا, آداب و رسوم شب یلدا در تهران, خوراکی های ویژه شب یلدا, آداب و رسوم شب یلدا در شهرهای مختلف ایران

آش دووا کهکیلویه و بویراحمد

 

مردم کهگیلویه و بویر احمد در این شب رسمی به اسم «کاسه بهره» دارند که این رسم به این صورت است که برای همسایه های فقیر غذا برده می شود. غذای معروف و سنتی شب یلدای آنها آش کارده، شله ماش و شله بادام می باشد.

همچنین بخوانید:  تقویم ۱۴۰۲ / تقویم سال ۱۴۰۲ / تقویم ۱۴۰۲ در یک نگاه / تعطیلات سال ۱۴۰۲

-شب یلدا در استان مازندران:

مازندرانی ها هم شب یلدا را بسیار مهم و گرامی میدارند. آنها در شب چله به منزل بزرگترها می روند و در دورهمی های خود به خوردن خوراکی و میوه های مخصوصی چون انار و هندوانه و ازگیل می پردازند. فردوسی خوانی میکنند و فال حافظ میگیرند. مازندرانی ها شب را با شنیدن داستان ها و صحبت های بزرگترها صبح میکنند و اعتقاد دارند که صبح شب یلدا خورشید به تاریکی و سیاهی پیروز شده است.

-شب یلدا در استان فارس:

مردم شیراز سفره شب چله را همانند سفره نوروز رنگین میکنند. آنها سردیجاتی از جمله مرکبات و هندوانه را برای افراد سرد مزاج و خوراکی های گرم از جمله خرما و رنگینک را برای افراد با مزاج گرم آماده میکنند. خواندن شعرهای حافظ یکی از رسم های جدا نشدنی برای شیرازی ها است.

-شب یلدا در استان همدان:

فال سوزن یکی از رسوم همدانی ها در شب یلدا است به اینصورت که همه دور تا دور هم می نشینند و پیرزنی به صورت مداوم شعر میخواند و دختر کوچکی هم بعد از تمام شدن هر شعر به یک تکه پارچه آب نخورده و نبریده سوزن میزند و شعرهای پیرزن بنا بر ترتیب نشستن مهمان ها فال آنها میشود. در همدان هم شب یلدا خوراکی های مخصوص شهر را که مربوط به آب و هوای آنجا هست میخورند. در شهرهای ملایر و تویسرکان معمولی ترین خوراکی های موجود کشمش ، گردو و مویز میباشد.

-شب یلدا در کرمانشاه:

برا اساس آیین های قدیمی در این شهر نیز این شب بسیار گرامی داشته شده و با شعر خواندن ، قصه گویی ، فال گرفتن و خوردن آجیل و خوراکی شب را بیدار میمانند و شادی میکنند. آنها میوه هایی را که در این شب میخورند به نوعی نمادی از خورشید میدانند مثل هندوانه ، انار سرخ ، سیب سرخ و یا لیموی زرد.

قصه هایی همچون حسین کرد شبستری ، رستم و سهراب ، شیرین و فرهاد و شعر خوانی در این شب در مجالس مردم کرمانشاه روایت شده و میهمانان با خوراکی هایی از جمله مشکل گشا ، کاک ، راحت الحلقوم ، نان برنجی و شیرینی محلی و نان پنجره ای پذیرایی می شوند.

فال گرفتن یکی از عادات زیبای کرمانشاهی است که با اتکا به اعتقادات خود رهنمودهای آن را چراغ روشنی برای حل مشکلات خود قرار می دهند.

-شب یلدا در کردستان:

«شه وی چله» اصطلاح کُردی شب چله یا شب یلدا می باشد. از قدیم در این شهر نان سنگک با دلمه خوشمزه برای پذیرای میهمانان تدارک دیده شده و این امر به شکل یک رسم رایج در این شهر جا افتاده است.

-شب یلدا در گلستان:

مردم گلستان دور یک کرسی جمع شده و نقل اندازی می کنند. نقل اندازی همان تعریف کردن داستان های شفاهی یا همان مثل گویی می باشد. میوه های جنگلی و باغی میوه های مخصوص این شب در گلستان است. شیرینی هایی همچون کَسمَک و مَت و همچنین کندس،لیمو،پرتقال و ولیک سفره شب یلدا را در خانه گلستانی ها رنگین میکند.

-شب یلدا در خراسان جنوبی:

در خراسان جنوبی آداب و رسوم این شب کمی متفاوت تر از دیگر شهرها می باشد به عنوان مثال یکی از خاص ترین آیین های شب یلدا در خراسان جنوبی مراسم کف زنی می باشد. در این مراسم اقدام به خیساندن ریشه گیاهی به اسم چوبک در آب می کنند و بعد از اینکه چند بار جوشاندند داخل ظرف بزرگ سفالی به اسم تغار می ریزند و جوانان و مردان طایفه با دسته چوب های نازک درخت انار به اسم دسته گز مایع به دست آمده را هم زده تا به حالت کف در آید. جوانان هم قبل از اینکه کف را برای خوردن آماده کنند با مالیدن آن به سرو صورت همدیگر شادی میکنند.

آنان برای اینکه از این ماده کف خوبی به دست آید بایستی این کار را در محیط سرد انجام دهند. در آخر هم کفی که به دست آمده را با شیره شکر مخلوط و آماده خوردن کرده و نهایتا با پسته و مغز گردو تزیین و برای پذیرایی مهمانان آماده می کنند.

-شب یلدا در قزوین:

آداب و رسوم خاصی در شب یلدای قزوینی ها رقم می خورد آن هم اینکه اهالی این شهر قبل از هر چیزی به دید و بازدید می پردازند و به دیدار بزرگترهای فامیل رفته و برایشان میوه های سرخ رنگ خشک شده که شب چره نام دارند می برند چرا که این کار از نظر آنها شگون دارد.

مردم قزوین در این شب با خوردن انار ، هندوانه و تنقلات مختلف همچون گردو ، تخمه ، انجیر خشک ، کشمش و آجیل مشکل گشا شب طولانی خود را به اولین صبح زمستانی می رسانند. بانوان سالخورده قزوین نیز بر این باورند که اگر ننه سرما در این شب گریه کند باران می بارد و چنانچه پنبه های لحاف بیرون بریزد برف میبارد و اگر گردنبند مروارید ش پاره شود از آسمان تگرگ می ریزد.

شب یلدا در استان مرکزی:

در استان مرکزی نیز آداب و رسوم جالبی وجود دارد. در این شهر خانواده ها به دور کرسی نشسته و انواع تنقلات و میوه ها همچون انگور ، هندوانه ، نخودچی کشمش ، تخمه و خرما که درون سینی های قدیمی مسی چیده شده را میل می کنند. ریش سفیدان و بزرگترهای فامیل نیز به غیر از خواندن اشعار سعدی و حافظ و فردوسی ،داستان ها و خاطرات کهن ایران زمین را برای اهل خانواده نقل میکنند.


خوراکی های ویژه شب یلدا:

-چیدمان سفره شب یلدا:

چیدن سفره شب یلدا با انواع خوراکی ها و تنقلات یکی از آیین این شب بیادماندنی می باشد که آجیل های مخصوص و میوه هایی همچون انار و هندوانه و دیگر تنقلات داخل آن قرار می گیرند.

جالب است بدانید در دوران گذشته سفره ای با اسم میَزد پهن می شده و از میوه های خاص خشک و تر و آجیل و یا به اصطلاح زرتشتیان لُرک در سفره استفاده میشده است که یکی از اجزای اصلی سفره بوده و در حقیقت ولیمه این جشن به شمار می رود.

از سایر اجزا می توان به عطردان،آتشدان،بخوردارن و بَرسَم اشاره کرد.بَرسَم ابزاری برای دعا خوانی می باشد که از فلز نقره و برنج و یا شاخه گیاهی خاص درست می شود.

-میوه های مخصوص شب یلدا

اصلی ترین میوه شب یلدا انار می باشد چرا که گذشتگان آن را مایه برکت و باروری می دانستند و این تفسیر را بخاطر دانه های زیاد آن مطرح می کردند و همچنین رنگ قرمزی که دارد نماد خورشید و شادی است. در حقیقت خوردن و وجود انار در سفره شب یلدا به علت اعتقاد به تاثیر جادوی سرایتی آن بوده است به طوری که با خوردن انار و توسل کردن به آن نیروی باروری و برکت را در خود بالا می بردند.

شب یلدا, یلدا, آداب و رسوم شب یلدا, شعر در مورد شب یلدا, تاریخچه شب یلدا, معنی یلدا, تاریخ شب یلدا, شعر در مورد شب یلدا, آداب و رسوم شب یلدا در تهران, خوراکی های ویژه شب یلدا, آداب و رسوم شب یلدا در شهرهای مختلف ایران

انار شب یلدا

 

قداست میوه انار از دوران بسیار قدیم برای همه ثابت شده است و حتی دارای جایگاه ویژه ای در میان ادیان بزرگ جهان بوده و در افسانه های اساطیری هم نام آن ذکر شده است. انار در دین زرتشت از مقدسات محسوب می شود و از درختان مینوی است و جالب است بدانید در مراسم دینی زرتشتیان از شاخه ها و میوه آن استفاده می شود.

و اما هندوانه هم همانند انار یکی از خاص ترین میوه های شب یلدا است ولی سوالی که اینجا مطرح است این است که اول سرما ، خوردن هندوانه کمی عجیب نیست؟ باید بدانید همانطور که هندوانه یک میوه تابستانی است بنابر این علاوه بر رنگ سرخش یادآور حرارت و گرمای تابستان و همچنین نماد خورشید می باشد.

البته از سایر میوه ها و مرکبات همچون پرتقال،سیب،خرمالو،گلابی و یا حتی کدو تنبل و لبو هم می توان استفاده کرد.

-آجیل ها و تنقلات خوشمزه شب یلدا

آجیل و تنقلات مخصوص از جمله مغز پسته ، بادام ، گردو ، فندق و در کنار آن توت و انجیر خشک یکی از گزینه های مهم تر از شام در شب یلدا می باشد. همانطور که می دانید نگهداری طولانی مدت میوه ها در گذشته راحت نبود برای همین برای مصرف و نگهداری بسیاری از میوه ها اقدام به خشک کردن آن ها می کردند.

غیر از مواردی که در متن فوق ذکر شد از گندم ،تخمه هندوانه ،نخود برشته و شاهدانه نیز در شب یلدا می توان استفاده کرد. جالب است بدانید امروزه از خوراکی ها و تنقلات دیگر از جمله پشمک یا باسلق نیز در سفره شب یلدا استفاده می شود.

اینستاگرام ویکی آوا
توجه: مطالب بخش پزشکی و سلامت سایت ویکی ویو فقط جنبه اطلاع رسانی و آموزشی دارند. این مطالب توصیه پزشکی تلقی نمی شوند و نباید آنها را جایگزین مراجعه به پزشک جهت تشخیص و درمان کرد.

دیدگاه بگذارید

avatar
  Subscribe  
Notify of